YKS sonuçları açıklandıktan sonra adayların önüne en az sınav kadar kritik bir aşama çıkar: 24 tercihi doğru sıraya koymak. Yanlış sıralanmış bir liste, puanın yettiği halde daha az istediğin bir bölüme yerleşmene ya da hiç yerleşememene yol açabilir.
Bu rehberde ÖSYM YKS Tercih Kılavuzu kurallarına göre tercih listesinin nasıl kurulması gerektiğini, başarı sırası mantığını ve ölü tercihin tam olarak ne anlama geldiğini anlattık.
1. Tercihlerde Puana Değil Başarı Sırasına Bak
Sınavın kolaylığı veya zorluğu her yıl değiştiği için bölümlerin taban puanları bir önceki yıla göre 10-20 puan yukarı ya da aşağı oynayabilir. Ancak başarı sıraları (örneğin bir bölümün 45.000 ile kapatması) sınav zorluğundan çok daha az etkilenir. Bu yüzden liste hazırlarken kendi puanından önce yerleştirme başarı sıranı (Y-TYT, Y-SAY, Y-EA, Y-SÖZ, Y-DİL) esas almalısın.
Bölümlerin güncel taban sıralarını görmek için Taban Puanlar sayfasını inceleyebilirsin.
2. 24 Tercih Nasıl Dağıtılmalı?
ÖSYM sisteminde en fazla 24 tercih hakkın vardır; tamamını doldurmak zorunda değilsin. Ancak açıkta kalmamak ve üst sıralardaki fırsatları kaçırmamak için listeyi üç bölgeye ayırmak en sağlıklı yöntemdir (örneğin başarı sıran 60.000 ise):
| Liste Bölgesi | Örnek Sıra Aralığı (60.000 için) | Amacı |
|---|---|---|
| Üst Tercihler (İlk 4-6 sıra) | 35.000 – 50.000 arası | Kontenjan artışı veya talep düşüşü olursa yakalanabilecek hedefler |
| Ana Tercihler (Orta 10-12 sıra) | 50.000 – 75.000 arası | Yerleşme ihtimalinin en güçlü olduğu gerçekçi aralık |
| Güvenli Tercihler (Son 4-6 sıra) | 75.000 – 110.000 arası | Açıkta kalma riskini sıfırlayan, yine de severek gideceğin bölümler |
3. Ölü Tercih Nedir? Ne Zaman Hata Olur?
Örneğin A bölümünün geçen yılki taban sırası 40.000, B bölümünün ise 70.000 olsun. Eğer sen 1. sıraya B bölümünü (70.000), 2. sıraya A bölümünü (40.000) yazarsan ve senin sıran 35.000 gelirse sistem seni 1. sıradaki B bölümüne yerleştirir; 2. sıradaki A bölümüne hiç bakmaz. İşte A bölümünün pratikte hiçbir şansı kalmadığı bu duruma halk arasında ölü tercih denir.
Ancak burada ince bir ayrım vardır: Eğer sen puanına bakmaksızın gerçekten B bölümünü A bölümünden daha çok istiyorsan, B’yi 1. sıraya yazman hata değildir. Hata, yalnızca “sırası daha düşük ama yine de onu daha az istiyorum” dediğin bir bölümü üst sıraya koyduğunda ortaya çıkar.
4. Özel Koşulları (Bakınız Maddelerini) Okumadan Onaylama
Her bölümün yanında ÖSYM kılavuzuna ait özel koşul numaraları (Bkz. maddeleri) bulunur. Bunlar bölümün ücretli veya burslu statüsünü, zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfını, staj yerini ya da sağlık raporu ve boy-kilo gibi özel şartlarını belirtir. Koşulunu sağlamadığın bir bölümü kazanırsan üniversiteye kaydın yapılmaz ve ertesi yıl okul puanın yine kırılır.
Sık Sorulan Sorular
24 tercihin hepsini doldurmak zorunlu mu?
Hayır. İstersen sadece 3, istersen 15, istersen 24 tercih yazabilirsin. Önemli olan listeye sadece gerçekten kazanınca gidip kayıt yaptıracağın bölümleri koymaktır.
Tercih sıram başkasına göre avantaj ya da dezavantaj sağlar mı?
Hayır. Bir bölümü 1. sıraya yazman ile 20. sıraya yazman arasında yerleşme önceliği farkı yoktur. ÖSYM sistemi adayları yalnızca yerleştirme puanı üstünlüğüne göre sıralar; sıra numarası sadece senin kendi listendeki önceliğini belirler.
Puanına ve sıralamana göre bölümleri filtrele, listeni sıraya diz ve Excel olarak indir.
