Denemelerde ya da sınav haftası yaklaştığında neredeyse her sınıfta aynı soru bir kez sorulur: “Sayısalcıyım ama AYT’de vaktim kalırsa birkaç Edebiyat sorusu işaretlersem Sayısal puanım düşer mi?” Cevap kısa ve nettir: Hayır, düşmez. Hatta yanlış yaptığın sorular eksi nete düşse bile kendi alan puanına tek bir eksi yazılmaz.
Ama işin sadece puan hesabı tarafı yok; bir de çoğu adayın sonradan fark ettiği 180 dakikalık süre yönetimi tarafı var.
ÖSYM Her Puan Türünü Ayrı Ayrı Hesaplar
AYT kitapçığında Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1, Sosyal Bilimler-2, Matematik ve Fen Bilimleri testlerinin tamamı tek kitapçıkta karşına gelir. Adaylar hangi alandan mezun olursa olsun istediği testleri çözebilir. ÖSYM puanlama yaparken her puan türünün formülüne yalnızca o puan türünün testlerini dahil eder:
| Puan Türü | TYT Payı | AYT Test Ağırlıkları |
|---|---|---|
| SAY (Sayısal) | %40 | AYT Matematik (%30), Fizik (%10), Kimya (%10), Biyoloji (%10) |
| EA (Eşit Ağırlık) | %40 | AYT Matematik (%30), TDE (%18), Tarih-1 (%7), Coğrafya-1 (%5) |
| SÖZ (Sözel) | %40 | TDE (%18), Tarih-1 (%7), Coğrafya-1 (%5), Tarih-2 (%8), Coğrafya-2 (%8), Felsefe Grubu (%9), DKAB (%5) |
Tablodan da görüldüğü gibi Sayısal puanı hesaplanırken Edebiyat-Sosyal-1 ya da Sosyal-2 testlerine hiç bakılmaz. Aynı şekilde Eşit Ağırlık öğrencisi AYT Fen çözdüğünde bu netler EA puanını bozmaz; yalnızca 0,5 net şartını sağlarsa SAY puanının da hesaplanmasını sağlar.
Çift Puan Türü Stratejisi Ne Zaman İşe Yarar?
İki puan türünün ortak testleri ne kadar fazlaysa, ikinci alandan sıralama çıkarmak o kadar kolay olur. Özellikle iki senaryoda alan dışı test çözmek tercih listesinde elini ciddi biçimde güçlendirir:
- Sayısalcı için EA alternatifi: İyi bir SAY öğrencisinin TYT’si (%40) ve AYT Matematiği (%30) zaten EA puanının %70’ini oluşturur. Bu nedenle SAY hedefleyen ama Yönetim Bilişim Sistemleri, İktisat, İşletme veya Hukuk gibi alternatifleri de kenarda tutmak isteyen adaylar, kalan vakitlerinde Edebiyat ve Coğrafya-1 çözerek beklenmedik derecede iyi bir EA sıralaması elde edebilir.
- Eşit Ağırlıkçı için SÖZ alternatifi: EA öğrencisinin TYT (%40) ve TDE-Sosyal-1 (%30) netleri doğrudan Sözel puanının %70’ini karşılar. Sosyal-2 testinden çıkarılacak makul bir netle SÖZ tarafında da güçlü bir sıralama açılır.
Eğer böyle bir B planın varsa, gerçek etkisini sınavdan önce görmek için AYT Puan Hesaplama veya YKS Puan Hesaplama araçlarında kendi netlerinin yanına 8–10 alan dışı net ekleyerek farkı inceleyebilirsin.
0,5 Net Şartını Unutma
İkinci bir puan türünün hesaplanabilmesi için o puan türüne ait AYT testlerinden en az birinden 0,5 net çıkarman gerekir. Örneğin bir Sayısal öğrencisi AYT Matematik’ten 35 net yapsa bile, TDE-Sosyal-1 testine hiç dokunmazsa ya da 0,5 netin altında kalırsa EA puanı hesaplanmaz. Sadece birkaç soruyu emin olarak işaretleyip 0,5 netin üstüne çıkmak EA puanını aktif hale getirmek için yeterlidir.
Sık Sorulan Sorular
Alan dışı testten eksi net yaparsam ana puanım düşer mi?
Hayır. Örneğin AYT Fen’den -1 net çıkaran bir Eşit Ağırlık öğrencisinin EA puanı bundan hiç etkilenmez; yalnızca SAY puanı hesaplanmaz.
TYT’deki alan dışı dersler (örneğin Sayısalcının Sosyal çözmesi) puanı etkiler mi?
Evet, orası çok farklıdır! TYT tüm lisans puanlarının %40’ını oluşturduğu için Sayısal öğrencisinin TYT Sosyal neti de, Sözel öğrencisinin TYT Fen neti de doğrudan yerleşme puanını yükseltir. Alan dışı derslerin etkisiz olduğu yer TYT değil, AYT oturumudur.
Kendi netlerinle SAY, EA ve SÖZ tahminlerini aynı anda karşılaştır.
