Tercih döneminde ya da mezuna kalma kararının eşiğinde hemen herkesin aklına takılan ilk soru aynı: “Bir yere yerleşip gitmezsem seneye okul puanım kırılır mı?” Halk arasında kırık OBP diye bilinen bu durum, ÖSYM’nin yıllardır uyguladığı sabit bir kural ve yerleştirme puanını doğrudan etkiliyor.
Bu yazıda kırık OBP’nin tam olarak ne olduğunu, kimlere uygulandığını ve puanından ne kadar düşüşe yol açtığını örneklerle anlattık.
Normal OBP Nasıl Hesaplanır?
Liseden mezun olduğunda elindeki diploma notu 50 ile 100 arasında bir değerdir (diploma notu 50’nin altındaysa ÖSYM bunu 50 kabul eder). Bu notun 5 ile çarpılmasıyla 250 ile 500 arasında bir Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) ortaya çıkar.
Normal bir sınava girişte bu OBP değeri 0,12 katsayısıyla çarpılır ve senin YKS ham puanının üzerine eklenir. Yani liseden gelen katkı en düşük 30 puan, en yüksek 60 puan olur. Örneğin diploma notun 80 ise OBP’n 400 hesaplanır ve yerleştirme puanına 48,00 puan eklenir. Kendi notunun tam karşılığını OBP Hesaplama aracından görebilirsin.
Kırık OBP Puanı Ne Kadar Düşürür?
Bir önceki yıl üniversiteye yerleşme hakkı kazanıp ertesi yıl yeniden YKS’ye girdiğinde, ÖSYM senin OBP’ni 0,12 yerine 0,06 ile çarpar. Aradaki fark diploma notun yükseldikçe büyür; çünkü yarıya düşen miktar da büyür:
| Diploma Notu | OBP | Normal Ek Puan (0,12) | Kırık Ek Puan (0,06) | Toplam Kayıp |
|---|---|---|---|---|
| 50 | 250 | 30,00 | 15,00 | -15,00 puan |
| 60 | 300 | 36,00 | 18,00 | -18,00 puan |
| 70 | 350 | 42,00 | 21,00 | -21,00 puan |
| 80 | 400 | 48,00 | 24,00 | -24,00 puan |
| 85 | 425 | 51,00 | 25,50 | -25,50 puan |
| 90 | 450 | 54,00 | 27,00 | -27,00 puan |
| 95 | 475 | 57,00 | 28,50 | -28,50 puan |
| 100 | 500 | 60,00 | 30,00 | -30,00 puan |
Bu Puan Kaybı Sıralamayı Nasıl Etkiler?
Soru başına düşen puan değeri her yılın standart sapmasına ve puan türüne (SAY, EA, SÖZ, TYT) göre değişir; bu yüzden kesin bir net karşılığı söylemek doğru olmaz. Ancak diploma notuna bağlı olarak ortaya çıkan 15-30 puanlık bir ek puan kaybı, özellikle aday yığılmasının yoğun olduğu puan aralıklarında sıralamanı ciddi şekilde geriye çekebilir.
Kendi netlerinle kırık OBP açıkken tahmini puan ve sıralamanın nereye düştüğünü görmek için YKS Puan Hesaplama ve YKS Sıralama Hesaplama sayfalarını kullanabilirsin.
Kırık OBP Kimlere Uygulanır?
ÖSYM YKS Kılavuzuna göre bir önceki yıl aşağıdaki durumlardan biri yaşandıysa ertesi yıl OBP katsayısı yarıya düşer:
- Merkezi yerleştirmede bir programa yerleşenler: 2 yıllık önlisans ya da 4 yıllık lisans, örgün, uzaktan ya da açıköğretim fark etmez. Yerleştirme sonucunda bir bölüm kazandıysan, üniversiteye hiç kayıt yaptırmasan bile ertesi yıl OBP katsayın 0,06 olur.
- Ek yerleştirmede yerleşenler: İlk tercihte boşta kalıp ek tercih döneminde bir programa yerleşen adaylar için de aynı kural geçerlidir. Kayıt yaptırıp yaptırmaman sonucu değiştirmez.
- Özel yetenek sınavıyla yerleşenler: Özel yetenek sınavı sonucunda bir yükseköğretim programına yerleşen adaylarda da ertesi yıl OBP yarıya düşer (güncel kesin kayıt veya istisna şartlarını sınava gireceğin yılın resmî YKS kılavuzundan teyit etmen en güvenlisidir).
Hangi Durumlarda OBP Kırılmaz?
- Tercih yaptın ama hiçbir bölüm gelmediyse: Yerleşmediğin için ceza almazsın, ertesi yıl 0,12 katsayısıyla tam OBP alırsın.
- Hiç tercih yapmadıysan: Doğrudan tam OBP ile sınava girersin.
- Aradan bir sınav geçtiyse: Kırık OBP yalnızca yerleştiğin yılın hemen ertesi yılı için uygulanır. Örneğin 2026 YKS’de bir yere yerleştiysen 2027 YKS’de OBP’n kırılır; o yıl yerleşmezsen 2028 YKS’de katsayın yeniden 0,12’ye döner.
Kırık OBP ile Mezuna Kalınır mı?
Bu tamamen hedefinle ve önündeki bir yılı nasıl değerlendireceğinle ilgili bir karar. Yerleştiğin bölümü gerçekten istemiyorsan ve bir yıl düzenli çalışarak bu puan dezavantajını kapatabileceğine inanıyorsan mezuna kalmayı seçen çok aday var. Ama mevcut sıralaman ile hedefin arasında küçük bir fark yoksa ve bir yıl daha aynı tempoda çalışamayacağını hissediyorsan, yerleşip üniversitede yatay geçiş gibi alternatifleri değerlendirmek daha mantıklı olabilir.
Henüz tercih aşamasındaysan, gitmeyeceğin tek bir bölümü bile listene eklemeden önce YKS Tercih Asistanı ve Taban Puanlar üzerinden gerçekten okumak istediğin yerleri netleştirmen en doğrusu olur.
Sık Sorulan Sorular
Kırık OBP 2 yıl üst üste uygulanır mı?
Hayır. Yerleştiğin yılın hemen ertesi yılındaki sınavda bir kez uygulanır. O yıl tekrar yerleşmezsen, sonraki sınavda OBP katsayın yeniden 0,12 olur.
Üniversiteye kayıt yaptırıp kaydımı dondursam OBP düzelir mi?
Hayır. Kırık OBP kuralında belirleyici olan yerleşmiş olmandır; kayıt yaptırmaman, dondurman veya kaydını sildirmen ertesi yılki kırık OBP durumunu değiştirmez.
MSÜ sınavında OBP kırılır mı?
MSÜ sınav puanı hesaplanırken OBP kullanılmaz. Ancak MSÜ adaylarının ilgili yerleştirme ve YKS süreçlerindeki güncel şartlar için her yıl yayımlanan resmî ÖSYM ve MSÜ kılavuzlarını kontrol etmesi gerekir.
Diploma notunu gir, normal ve kırık OBP farkını saniyeler içinde gör.
